હીરાના કટિંગ તથા પોલિશિંગના બિઝનેસ માટે વૈશ્વિક સ્તરે જાણીતું દક્ષિણ ગુજરાતનું સુરત હવે ઔદ્યોગિક પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટેના એક મોડેલ દ્વારા પણ વિશ્વનું ધ્યાન આકર્ષી રહ્યું છે. એટલું જ નહીં, સુરત ઉત્સર્જનમાં ઘટાડાને એક વેપારલાયક ચીજ બનાવીને જંગી કમાણી પણ કરી રહ્યું છે.
ભારતની પ્રથમ એમિશન ટ્રેડિંગ સ્કીમ (ઈટીએસ) વિકસાવવાના સ્થાનિક પ્રયોગનું નામાંકન 2025ના અર્થશૉટ પ્રાઇઝ માટે કરવામાં આવ્યું છે. અર્થશૉટ પ્રાઇઝ વિશ્વના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત પર્યાવરણીય પુરસ્કારો પૈકીનું એક છે. સુરત વિશ્વનાં અન્ય બે શહેરો બોગોટા અને ગુઆંગઝુ સાથે ફાઇનલિસ્ટ તરીકે સ્પર્ધામાં છે.
કાપડ ઉત્પાદક કમલેશ નાઇકની મધ્યમ કદની ફૅક્ટરી, સુરતમાં ઈટીએસનો ભાગ હોય તેવાં ઔદ્યોગિક એકમો પૈકીની એક છે. કમલેશ નાઇકે કાપડનું ઉત્પાદન કરવા ઉપરાંત પાર્ટિક્યુલેટ મેટર (પીએમ)નો વેપાર કરીને થોડાક લાખ રૂપિયા કમાયા છે. તેમણે એ પીએમ તેમની ફૅક્ટરીમાંથી ઉત્સર્જન ઘટાડીને એકત્ર કર્યા હતા.
સુરતના ફૅક્ટરી માલિકો માટે ઈટીએસ છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોથી આવકનો એક નવો સ્રોત બની ગયું છે. આ કમાણી માટે તેમણે ખરેખર શું કર્યું છે? આ સવાલનો આસાન જવાબ એ છે કે તેમણે તેમના કારખાનાંમાં સ્વચ્છ ઉત્પાદન પદ્ધતિઓ અપનાવીને કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડ્યું છે.